Donald Trump hôm thứ Tư cho biết ông sẽ nói chuyện với Tổng thống Đài Loan Lai Ching-te, một động thái chưa từng có đối với một nhà lãnh đạo Mỹ có thể làm xáo trộn mối quan hệ của Mỹ với Trung Quốc.
“Tôi sẽ nói chuyện với anh ấy,” tổng thống Mỹ nói với các phóng viên tại Căn cứ chung Andrews ở Maryland trước khi lên chiếc Không lực Một khi được hỏi về Lai. “Tôi nói chuyện với mọi người… Chúng tôi sẽ giải quyết vấn đề đó, vấn đề Đài Loan.”
Trả lời những bình luận của Trump vào sáng thứ Năm, Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết Lai sẽ vui mừng được nói chuyện với nhà lãnh đạo Mỹ, theo Reuters.
Tổng thống Mỹ và Đài Loan đã không nói chuyện trực tiếp kể từ khi Washington chuyển sự công nhận ngoại giao từ Đài Bắc sang Bắc Kinh vào năm 1979. Tuy nhiên, với tư cách là tổng thống đắc cử vào cuối năm 2016, Trump đã phá vỡ tiền lệ ngoại giao hàng thập kỷ khi nói chuyện với Tổng thống Đài Loan lúc đó là Thái Anh Văn.
Hậu quả chính trị từ cuộc gọi đó đã khiến chính phủ Trung Quốc nộp đơn khiếu nại lên chính phủ Mỹ, trong khi nhóm chuyển tiếp của Trump đã hạ thấp tầm quan trọng của cuộc trò chuyện.
Bắc Kinh chưa bao giờ từ bỏ việc sử dụng vũ lực để kiểm soát hòn đảo được quản lý dân chủ. Họ rất tức giận trước sự hỗ trợ quân sự lâu dài của Hoa Kỳ dành cho Đài Loan để ngăn chặn hành động quân sự của Trung Quốc.
Bình luận của Trump là lần thứ hai trong tuần ông nói rằng ông có ý định nói chuyện với Lai, xóa tan những suy đoán ban đầu rằng lần đầu tiên ông đề cập đến vấn đề này sau cuộc gặp với lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình vào tuần trước là một lời nói lỡ lời.
Theo một người quen thuộc với vấn đề này, một cuộc gọi giữa các nhà lãnh đạo vẫn chưa được lên lịch.
Nhà Trắng đã không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận về thời điểm cuộc gọi như vậy có thể diễn ra hoặc nội dung nào sẽ được thảo luận. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cũng không trả lời ngay lập tức.
Các quan chức chính quyền Trump đã lưu ý rằng Trump đã chấp thuận việc bán nhiều vũ khí cho Đài Loan hơn bất kỳ tổng thống Mỹ nào khác, nhưng ông cũng mô tả việc bán vũ khí trong tương lai là “một công cụ đàm phán rất tốt”.
Trump đã nhiều lần ca ngợi mối quan hệ của ông với ông Tập là “tuyệt vời”. Sau chuyến đi tới Bắc Kinh vào tuần trước, Trump cho biết ông chưa quyết định có nên tiến hành thương vụ bán vũ khí lớn trị giá tới 14 tỷ USD cho Đài Loan hay không, làm tăng thêm sự không chắc chắn về sự hỗ trợ của Mỹ dành cho hòn đảo này.
Trong nỗ lực gây áp lực với Trump, Bắc Kinh hiện được cho là đang từ chối chấp thuận chuyến thăm tiềm năng vào mùa hè tới Trung Quốc của Thứ trưởng Bộ Quốc phòng phụ trách chính sách của Lầu Năm Góc, Elbridge Colby.
Tờ Financial Times dẫn lời những người quen thuộc với vấn đề này cho biết, Bắc Kinh đã ra hiệu cho Washington rằng họ không thể chấp thuận chuyến đi của Colby cho đến khi Trump quyết định cách ông sẽ tiến hành việc bán vũ khí.
Bất kỳ cuộc đối thoại trực tiếp nào giữa Mỹ và Đài Loan thường sẽ khiến Trung Quốc tức giận, vốn coi hòn đảo này là lãnh thổ của mình.
Tuy nhiên, ngôn ngữ của Trump đã gửi tín hiệu trái chiều tới Đài Bắc. Trong khi Lai hoan nghênh cơ hội nói chuyện với Trump, việc tổng thống Mỹ đề cập đến “vấn đề Đài Loan” lại lặp lại cách diễn đạt của Bắc Kinh. Lai, người mà Bắc Kinh coi là một người theo chủ nghĩa ly khai, trước đó vào hôm thứ Tư đã nói rằng nếu có cơ hội nói chuyện với Trump, ông sẽ nói rằng chính phủ của ông cam kết duy trì hiện trạng trên eo biển Đài Loan và rằng chính Trung Quốc đang phá hoại hòa bình bằng việc xây dựng quân sự khổng lồ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Lai nói: “Không quốc gia nào có quyền sáp nhập Đài Loan. Người dân Đài Loan theo đuổi lối sống dân chủ và tự do, dân chủ và tự do không nên bị coi là hành động khiêu khích”.
Theo luật pháp Hoa Kỳ, Washington được yêu cầu cung cấp cho Đài Loan các phương tiện để tự vệ và cả các nhà lập pháp Hoa Kỳ thuộc Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ đều kêu gọi chính quyền Trump tiếp tục bán vũ khí.
Nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Đài Loan đối với Mỹ, hòn đảo 23 triệu dân này là đối tác thương mại lớn thứ tư của Mỹ, sau Trung Quốc, quốc gia có 1,4 tỷ dân. Phần lớn giao dịch đó dựa trên việc xuất khẩu sang Mỹ các chất bán dẫn tiên tiến, vốn thúc đẩy nền kinh tế toàn cầu.
Với Reuters
Nguồn The Guardian