Một cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài do cuộc chiến ngày càng mở rộng ở Trung Đông có thể mang lại huyết mạch kinh tế cho cỗ máy chiến tranh của Nga vào thời điểm nước này bắt đầu có dấu hiệu căng thẳng.
Sự suy yếu mạnh mẽ và có thể sụp đổ của chế độ ở Iran sẽ tước đi một trong những đối tác khu vực thân cận nhất của Điện Kremlin. Nhưng sự thụt lùi đó có thể được bù đắp bởi một vận may kinh tế nếu sự gián đoạn thúc đẩy người mua hướng tới năng lượng của Nga, bên cạnh khả năng nguồn cung vũ khí của phương Tây cho Ukraine bị chậm lại.
Sergey Vakulenko, thành viên cấp cao tại Trung tâm Á-Âu Carnegie Russia và là chuyên gia hàng đầu về lĩnh vực năng lượng của Nga, cho biết: “Khi 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu và khoảng 1/4 thương mại đường biển bị phong tỏa, đó là một lợi ích cho Nga”.
Dầu thô Brent đã tăng hơn 7% vào thứ Ba lên trên 80 USD/thùng, thêm vào mức tăng 7,2% của ngày thứ Hai, sau khi tạm dừng vận chuyển ở eo biển Hormuz, sau đó là các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran vào cơ sở hạ tầng khu vực.
Sự gia tăng đã đẩy giá lên mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2024 và được dự đoán sẽ còn tăng thêm.
Ấn Độ và Trung Quốc – trong số những nước mua dầu thô lớn nhất ở Trung Đông – sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào và có thể buộc phải tăng cường mua hàng từ Moscow.
Vakulenko cho biết, trong khi Bắc Kinh từ lâu đã đa dạng hóa việc nhập khẩu dầu của mình trên khắp Trung Đông, Châu Phi và Nga, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào đối với nguồn cung cấp vùng Vịnh – đặc biệt là từ Iran – có thể đẩy nhanh xu hướng nghiêng về các thùng dầu của Nga hơn.
Ấn Độ phải đối mặt với một hành động cân bằng tinh tế hơn. Cho đến gần đây, Nga là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho nước này, mối quan hệ trở nên sâu sắc hơn sau khi các lệnh trừng phạt của phương Tây đã định hình lại dòng năng lượng toàn cầu. Nhưng theo thỏa thuận thương mại đạt được với Donald Trump vào tháng trước, New Delhi đã bắt đầu thay thế một số hàng hóa của Nga bằng dầu từ vùng Vịnh, cắt giảm nhập khẩu từ Moscow xuống mức thấp nhất kể từ năm 2022.
Nếu nguồn cung ở Trung Đông chững lại, các quan chức Ấn Độ có thể sẽ tìm kiếm sự linh hoạt hơn từ Washington – mở lại cánh cửa cho việc tăng cường mua hàng của Nga.
Tổng hợp lại, những thay đổi như vậy sẽ củng cố vị thế của Nga trong các cuộc đàm phán để có mức giá cao hơn.
Trong nhiều tháng, Moscow đã buộc phải giảm giá dầu mạnh do nguồn cung toàn cầu dư thừa và rủi ro trừng phạt kéo dài khiến các thương nhân cảnh giác khi mua dầu Nga. Khả năng lưu trữ đang bị thắt chặt và ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Nga cuối cùng có thể bị buộc phải hạn chế sản xuất do hàng hóa gặp khó khăn trong việc tìm người mua.
Vakulenko cho biết: “Một số dầu của Nga đang nằm trên các tàu chở dầu chắc chắn sẽ tìm được người mua ngay bây giờ”.
Phần lớn phụ thuộc vào cuộc khủng hoảng kéo dài bao lâu. Các nước nhập khẩu thường giữ trước lượng dầu trị giá khoảng ba tháng và cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào mùa hè năm ngoái chỉ có tác động thoáng qua đến thị trường năng lượng. Một câu hỏi khác là cơ sở hạ tầng năng lượng của vùng Vịnh – ở tất cả các bên – bị hư hại nghiêm trọng như thế nào vào thời điểm giao tranh kết thúc.
Vakulenko nói: “Nếu là hai tuần thì không thành vấn đề lắm. Nếu dài hơn thì mọi thứ bắt đầu trở nên thú vị”.
Ngoài dầu mỏ, Nga cũng có thể hưởng lợi từ cú sốc khí đốt. Việc ngừng xuất khẩu LNG của Qatar sẽ để lại khoảng trống trong nguồn cung toàn cầu mà các nhà sản xuất Nga có thể lấp đầy một phần, mặc dù dòng khí đốt kém linh hoạt hơn dầu và khó định tuyến lại trong thời gian ngắn. Cổ phiếu năng lượng của Nga đã phản ứng, với Gazprom và Novatek là những cổ phiếu tăng giá chính trên sàn giao dịch Moscow.
Thời điểm khó có thể tồi tệ hơn đối với Ukraine.
Doanh thu từ dầu khí của Nga – vốn rất quan trọng để tài trợ cho cuộc chiến của nước này – đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm vào năm 2025 do giá dầu thô giảm và xuất khẩu giảm do các lệnh trừng phạt. Suy thoái đã làm dấy lên hy vọng ở Kiev rằng Moscow có thể gặp khó khăn trong việc duy trì chiến dịch quân sự với cường độ hiện tại cho đến năm 2026.
“Đối với ngân sách của chúng tôi, cuộc tấn công vào Iran là một điểm cộng lớn,” người dẫn chương trình truyền hình nổi tiếng của Điện Kremlin, Vladimir Solovyov, hả hê nói với người xem hôm thứ Hai. “Nếu Trump tấn công các mỏ dầu của Iran thì thật không may là chúng tôi sẽ trở thành một trong số ít các nước sản xuất dầu còn lại”.
Đối với châu Âu cũng vậy, cuộc khủng hoảng có nguy cơ gây chia rẽ trở lại trong cách tiếp cận với Moscow. EU đang tiến hành loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch của Nga, một chính sách bị các chính phủ thân Moscow ở Hungary và Slovakia phản đối và bị chỉ trích bởi các đảng cánh hữu đang gia tăng trên toàn khối.
Bộ trưởng năng lượng Na Uy, Terje Aasland, thừa nhận hôm thứ Ba rằng sự leo thang ở Trung Đông có thể làm sống lại cuộc tranh luận trong EU về việc cấm nhập khẩu khí đốt của Nga.
Aasland phát biểu tại một hội nghị ở Oslo: “EU đã thể hiện rất rõ ràng rằng họ muốn tự giải phóng mình khỏi dầu khí của Nga, nhưng những sự kiện diễn ra trong ba hoặc bốn ngày qua thật khó khăn”. “Với tình hình địa chính trị mà chúng ta thấy hiện nay, tôi tin rằng cuộc tranh luận sẽ được hồi sinh”.
Kiev cũng lo ngại về tác động quân sự lan rộng. Volodymyr Zelenskyy hôm thứ Hai cho biết Ukraine có thể gặp khó khăn trong việc bảo đảm các hệ thống phòng không, đặc biệt là tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất, nếu Washington và các đồng minh khu vực ưu tiên cho nhu cầu của họ.
“Chúng tôi có thể gặp khó khăn trong việc mua tên lửa và vũ khí để bảo vệ không phận của mình”, Tổng thống Ukraine nói với tờ Corriere della Sera của Ý. “Người Mỹ và các đồng minh của họ ở Trung Đông có thể cần chúng để tự vệ.”
Ông nói thêm rằng các cuộc tấn công của Iran vào Israel vào tháng 6 năm ngoái đã làm trì hoãn một số đợt giao hàng.
Một người trong cuộc ở Moscow cho biết, ở Điện Kremlin, tâm trạng phổ biến là “chờ xem”. Nguồn tin cho biết: “Thế giới đang hỗn loạn, nhưng lần này chúng ta không ở tâm chấn”.
Vladimir Putin đã cẩn thận không chỉ trích Donald Trump quá gay gắt về vụ ném bom Iran, cảnh giác với việc gây phản cảm với một tổng thống Mỹ mà ông coi là trụ cột trong việc gây áp lực lên Ukraine để chấp nhận các điều khoản hòa bình theo các điều kiện của Moscow.
Thay vào đó, với mỗi lần giá dầu tăng, giới thượng lưu Nga hầu như không thể giấu được sự hài lòng.
Kirill Dmitriev, người đứng đầu quỹ tài sản có chủ quyền của Nga, đã viết trên X.
Nguồn The Guardian