Giám đốc điều hành EU muốn đảm bảo không có chính phủ hoặc công ty nước ngoài nào có quyền truy cập vào “kill switch” để tắt hoặc làm gián đoạn các dịch vụ công nghệ quan trọng trên khắp lục địa, như một phần trong nỗ lực cắt giảm sự phụ thuộc vào Mỹ và Trung Quốc.
Ủy ban châu Âu hôm thứ Tư cho biết khối này cần giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài trong lĩnh vực điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và sản xuất chất bán dẫn khi công bố các đề xuất về “chủ quyền công nghệ” có nguy cơ gây căng thẳng thêm với Donald Trump.
Những lỗ hổng của EU đã bộc lộ vào năm ngoái khi Trung Quốc ngừng xuất khẩu chất bán dẫn, gần như khiến ngành công nghiệp ô tô châu Âu bị đình trệ. Trong khi đó, có lo ngại rằng Trump hoặc tổng thống tương lai của Mỹ có thể sử dụng “kill switch” để chấm dứt các dịch vụ điện toán đám mây của Mỹ chỉ sau một đêm hoặc yêu cầu các nhà cung cấp bàn giao dữ liệu nhạy cảm.
Henna Virkkunen, Phó chủ tịch Ủy ban Châu Âu về chủ quyền công nghệ, cho biết Đạo luật Đám mây Hoa Kỳ năm 2018 – cho phép chính quyền liên bang truy cập dữ liệu được lưu trữ bởi các nhà cung cấp Hoa Kỳ ở các quốc gia khác vì lý do an ninh quốc gia – “không phù hợp với các quy tắc của chúng tôi ở đây”.
Virkkunen cho biết EU “không có kế hoạch hoạt động biệt lập và tự sản xuất mọi thứ” mà phải xác định “các mối phụ thuộc rủi ro” bằng cách đảm bảo các dịch vụ và dữ liệu nhạy cảm, liên quan đến an ninh và thực thi pháp luật, được kiểm soát ở châu Âu.
Bà nói, EU cần đảm bảo rằng không ai có “khả năng hủy diệt”, đồng thời cho biết thêm sẽ “rất khó” để các công ty Mỹ vượt qua các tiêu chí nghiêm ngặt của EU để cung cấp dịch vụ điện toán đám mây trong các lĩnh vực như quốc phòng.
Ủy ban cho biết EU phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài với hơn 80% sản phẩm và dịch vụ kỹ thuật số, cơ sở hạ tầng và sở hữu trí tuệ, tạo ra “sự phụ thuộc quá mức về công nghệ”.
Các đề xuất, phải được các quốc gia thành viên và nghị viện châu Âu đồng ý, có thể mở ra một mặt trận mới trong căng thẳng đang diễn ra với chính quyền Trump, vốn đã chỉ trích quy định kỹ thuật số của EU và thường xuyên đe dọa các đồng minh bằng thuế quan.
Theo đề xuất, các quốc gia thành viên EU sẽ được yêu cầu tiến hành đánh giá rủi ro đối với các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây của họ trong các lĩnh vực nhạy cảm như quốc phòng, tư pháp hình sự và quản lý biên giới. Nếu dịch vụ được cho là có rủi ro, chính quyền có thể phải chuyển đổi nhà cung cấp.
Dự thảo luật đề xuất các nhà cung cấp dịch vụ đám mây của Hoa Kỳ hoạt động tại EU có thể phải tuân thủ các quy định bảo vệ dữ liệu của EU và chứng minh rằng họ sẽ không bị buộc phải giao nộp dữ liệu của EU cho chính quyền Hoa Kỳ.
Các công ty Mỹ có thể lập luận rằng các thực thể mà họ đã thành lập ở châu Âu đáp ứng các yêu cầu về chủ quyền của EU.
Lara Natale, giám đốc cấp cao về các vấn đề công cộng tại Trung tâm Thế hệ Tương lai, một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Brussels, cho biết: “Họ sẽ đầu tư rất nhiều tiền trong những tháng tới để cố gắng vận động hành lang, cố gắng tạo lập quan điểm chung, cố gắng đứng về phía cuộc thảo luận về chủ quyền mới”.
Hiệp hội Công nghiệp Máy tính và Truyền thông, với các thành viên bao gồm Amazon và Google, cho biết ủy ban đã tạo ra “một công thức nguy hiểm để đóng cửa thị trường dần dần” nhằm đẩy các nhà cung cấp đáng tin cậy ra khỏi các khu vực của thị trường EU.
Ủy ban cũng muốn thúc đẩy cơ sở hạ tầng AI của châu Âu bằng cách đẩy nhanh việc xây dựng trung tâm dữ liệu và thúc đẩy sản xuất chất bán dẫn ở châu Âu, trong nỗ lực theo kịp Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua phát triển công nghệ.
Tuy nhiên, Olivier Darmouni, phó giáo sư tại HEC Paris, đặt ra nghi ngờ về đề xuất xây dựng một “cơ sở sản xuất tiên tiến” ở EU để sản xuất các chất bán dẫn và chip AI tiên tiến nhất. Ông nói, việc EU chế tạo những con chip như vậy là không thực tế “trong khoảng thời gian mà họ cần phải bắt kịp Mỹ và thậm chí cố gắng sánh ngang với họ về khả năng dẫn đầu về AI”. Tuy nhiên, việc sản xuất các loại chip khác – chip RAM và chip nhớ, hiện đang thiếu hụt nghiêm trọng trên toàn cầu – vẫn có thể mang lại lợi ích.
Mặc dù đã thông qua Đạo luật Chip châu Âu vào năm 2023 nhưng EU chỉ sản xuất 10% chất bán dẫn của thế giới và gần như phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ và Đông Á về những con chip tiên tiến nhất, bao gồm cả chip AI. Xây dựng các nhà máy có khả năng chế tạo chip AI tiên tiến là một nỗ lực trị giá hàng tỷ đô la kéo dài nhiều năm.
Là một phần trong kế hoạch tăng gấp ba công suất trung tâm dữ liệu của EU trong vòng 5 đến 7 năm, ủy ban sẽ triển khai hệ thống xếp hạng để đảm bảo hiệu quả sử dụng năng lượng của các cơ sở ngốn điện. Nó cũng sẽ tạo ra các “vùng tăng tốc” để cung cấp giấy phép nhanh chóng cho các trung tâm dữ liệu.
Darmouni cho biết các đề xuất này dường như né tránh câu hỏi làm thế nào EU có thể điều hòa việc xây dựng trung tâm dữ liệu của mình với các mục tiêu về khí hậu: “Nó sẽ sớm diễn ra ở châu Âu cũng như ở Mỹ, nơi mọi người lo lắng rằng các trung tâm dữ liệu sẽ tăng hóa đơn tiền điện của họ – và quỹ đạo khí hậu sẽ phải gánh chịu điều đó”.
Các trung tâm dữ liệu tiêu thụ đủ điện để cung cấp điện cho gần 20 triệu ngôi nhà vào năm 2024 và nhu cầu này dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030.
Nguồn The Guardian